W Niemczech trwają obchody Volkstrauertag, czyli narodowego dnia żałoby po ofiarach wojen i przemocy państwowej. Główna uroczystość odbywa się w parlamencie. Przemawiają na niej prezydent Niemiec Frank-Walter Steinmeier oraz prezydent Austrii Alexander Van der Bellen.
Kogo upamiętnia ten dzień
Volkstrauertag, czyli „ludowy dzień żałoby”, poświęcony jest żołnierzom i cywilom, którzy zginęli w konfliktach zbrojnych. Wspomina się też ofiary brutalnego ucisku ze strony państwa. Uroczystości odbywają się w wielu miejscach w całym kraju.
W zeszłym roku Steinmeier postanowił poszerzyć krąg upamiętnianych. Dołączyły do niego dwie grupy:
- osoby prześladowane i zabijane przez nazistów z powodu tożsamości seksualnej,
- policjanci, którzy zginęli podczas pełnienia obowiązków służbowych.
Przemówienia i gość z Austrii
Główna ceremonia, organizowana przez niemiecką komisję ds. grobów wojennych, zaplanowana jest na południe. Van der Bellen wygłosi na niej przemówienie. Jego obecność ma wyraźne uzasadnienie historyczne: po przyłączeniu Austrii do hitlerowskich Niemiec w 1938 roku wielu Austriaków walczyło w szeregach Wehrmachtu i zginęło na frontach II wojny światowej.
Steinmeier jest patronem komisji. Także on wygłosi przemówienie i złoży wieniec. Osobna ceremonia odbędzie się na cmentarzu żydowskim w Berlinie, gdzie wspominani będą wyznawcy judaizmu polegli w I wojnie światowej.
Apel o obronę demokracji
Przed obchodami głos zabrała przewodnicząca Bundestagu Julia Klöckner. W rozmowie z agencją DPA przekonywała, że Volkstrauertag przypomina, jak niszczycielska bywa tyrania i pogarda dla ludzkiej godności. Wezwała społeczeństwo do aktywnej obrony demokracji. Jej słowa: „Demokracja jest tu antidotum” (Julia Klöckner, tłumaczenie z angielskiego). Dodała, że nie jest to jednak dziedzictwo dane raz na zawsze. Słabnie, gdy nie odnawia się stale jej obietnicy praw podstawowych i wolności.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Volkstrauertag to niemieckie święto, które nie niesie żadnych zmian ani obowiązków dla mieszkańców Polski czy innych państw Unii Europejskiej. Warto jednak wiedzieć, jak wygląda niemiecka kultura pamięci. W Polsce, która była ofiarą niemieckiej agresji w II wojnie światowej, dzień obejmujący również poległych żołnierzy Wehrmachtu może budzić inne skojarzenia niż w Niemczech. Sami Niemcy traktują go jako czas refleksji nad skutkami wojny i totalitaryzmu.
Warto też zauważyć, że oficjalna pamięć w Niemczech się zmienia. Rozszerzenie obchodów o osoby prześladowane przez nazistów z powodu tożsamości seksualnej pokazuje, że do grona uznanych ofiar dołączają kolejne grupy. Obecność prezydenta Austrii przypomina z kolei, że wojenna historia dotyczy także sąsiadów Niemiec. Podobne dyskusje o tym, kogo i jak upamiętniać, toczą się również w Polsce, choć odbywają się w zupełnie innych okolicznościach historycznych.
Źródło: DW – „Germany news: Germany holds national day of remembrance”
